[-]
اگر نمی دانید چگونه مطلب قرار دهید روی این متن کلیک کنید
امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
[-]
کلمات کلیدی
درگذشت موسس سازمان مجاهدین خلق و بررسی روایت bbc از او
1
درگذشت موسس سازمان مجاهدین خلق و بررسی روایت BBC از او
 یکشنبه اول مرداد ۱۳۹۶ عبدالرضا نیک بین رودسری (معروف به عبدی) یکی از سه عضو موسس سازمان مجاهدین خلق، در پی چند سال ابتلا به بیماری سرطان، در تهران و در سن ۷۶ سالگی درگذشت. آقای نیک بین، متولد ۱۳۲۱ در مشهد بود.
بی بی سی فارسی به بهانه درگذشت او در یادداشتی با عنوان «عبدالرضا نیک بین؛ از بنیانگذاری سازمان مجاهدین خلق تا جدایی از آن» به ارائه گزارشی کوتاه از زندگی سیاسی او پرداخت. این یادداشت به قلم «سعید شاهسوندی» منتشر شده که BBC او را عضو سابق سازمان مجاهدین خلق معرفی کرده است.
بررسی تطبیقی مطالب گفته شده در یادداشت با مقاله ای که پیشتر، عبدالله شهبازی، مورخ معاصر، در این باره نوشته، نشان می دهد که یادداشت BBC نکته جدیدی از زندگی آقای نیک بین ارائه نمی دهد و پیشتر، اغلب مطالب با تفصیل بیشتری بیان شده. از این رو بعید نیست برخی بخش های یادداشت از سوی شبکه سانسور شده باشد.
عبدالرضا نیک بین یکی از سه عضو موسس و بنیان گذار تشکیلاتی مخفی در سال ۱۳۴۴ بود که شش سال بعد نام «سازمان مجاهدین خلق ایران» بر آن گذاشته شد. آقای نیک بین علاوه بر عضویت در گروه موسس، در سه سال نخست، یکی از چهار عضو مرکزی گروه بود اما در سال ۱۳۴۷ از تشکیلاتی که خود یکی از پایه گذاران آن بود جدا شد. با توجه به نقش وی در بنیانگذاری و به ویژه حضور پررنگی که در تعلیمات اولیه گروه داشت، ماجرای جدایی اش، به او جایگاه ویژه ای در تاریخچه این سازمان داد هرچند در سال های بعد، سران این سازمان تلاش کردند تا نام او را سابقه تشکیلات حذف کنند.
بر طبق روایت کنونی سازمان مجاهدین خلق که در بیانیه ۱۲ ماده ای سازمان توسط مسعود رجوی در سال ۱۳۵۵ تنظیم شده، سازمان مجاهدین توسط محمد حنیف نژاد، سعید محسن و اصغر بدیع زادگان در سال ۱۳۴۴ بنیاد نهاده شده اما چنانکه BBC هم بر آن تاکید دارد، واقعیت این است که گرچه در میان افراد گفته شده، محمد حنیف نژاد و سعید محسن نقشی تعیین کننده داشتند، اما نفر دیگر نه اصغر بدیع زادگان بلکه عبدالرضا نیک بین رودسری (عبدی) بوده و اصغر بدیع زادگان یک سال بعد از تاسیس گروه و در سال ۱۳۴۵ با تایید سه نفر نخست به این جمع پیوسته است.
مشخص است تحریف تاریخچه تشکیلات مجاهدین خلق از سوی مسعود رجوی به طور آشکاری صورت گرفته. اسناد بسیاری هم درباره تاثیرگذاری بالای عبدی نیک بین در تشکیلات ارائه شده چنانکه سعید محسن در بازجویی های ساواک (شهریور۱۳۵۰) نوشته: «از همان اوان کار، ما [خودش و حنیف نژاد] با یکی از نهضتی ها به نام نیک بین آشنا شدیم. مطالعات وی کمک فراوانی به بالا بردن ما داشت. نیک بین با من از دوره دانشجویی سابقه رفاقت داشت و در کوی دانشگاه من او را می شناختم. بعد از شروع کار ما، در حدود تابستان ۴۴، وی نیز گاهی به خانه ما رفت و آمد داشت و در حدود زمستان همان سال وی از کار ما مطلع شد… از لحاظ مطالعات اقتصادی نسبت به ما جلو بود و من و محمد حنیف نژاد در این مورد از وی استفاده می کردیم…» (بازجویی های سعید محسن در ساواک، به نقل از کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام) آقای محسن توضیح می دهد که اغلب کتاب های آموزشی گروه تازه تاسیس شده که تا سال ها بعد هم نامی نداشت، توسط عبدالرضا نیک بین تنظیم شده است.
نکته دیگر اینکه آقای نیک بین در این روایت، پیش از تاسیس تشکیلات یک «نهضتی» معرفی شده. اما عبدالله شهبازی در این باره توضیح می دهد که عبدی نیک بین در دوران تحصیل در دانشگاه تهران با تأثیرپذیری از فضای سیاسی اوایل دهه ۱۳۴۰، به دلیل تعلقات اولیه دینی پس از تشکیل نهضت آزادی ایران مدتی هوادار این سازمان بود. هرچند در یادداشت‌های زندان مهدی بازرگان ضمن ذکر نام کسانی که به مناسبت درگذشت مادر او تسلیت گفته‌‌اند از آقای نیک‌بین با عنوان «غیرنهضتی» یاد شده که نشان می‌دهد آقای نیک بین عضو رسمی نهضت آزادی نبوده و برخلاف محمد حنیف‌نژاد و سعید محسن با مهندس بازرگان و سایر رهبران نهضت آزادی رابطه نزدیک نداشته است.
با توجه به این موضوع و همچنین جدایی بعدی او از تشکیلات شاید بتوان به یافته های بیشتری درباره افکار او و نگاهش به لیبرالیسم و مارکسیسم رسید. به علاوه که در برخی از روایت ها، علت کناره گیری آقای نیک بین از تشکیلات که به یک معما تبدیل شده، به افکار او پیوند زده شده است.
در بازجویی های ساواک از سعید محسن، وی درباره عبدی نیک بین گفته: «او تا اوایل سال ۴۶ در جریان کارهای ما بود و در بعضی از موارد تعلیماتی همفکری می کرد. کتاب ها قبلا توسط عبدالرضا نیک بین مطالعه [و تلخیص] شده بود. وی در آن موقع اغلب وقت خود را صرف مطالعه می نمود و تقریبا کمتر با دیگران تماس می گرفت. یک نوع روحیه گریز از افراد داشت. از سال ۴۷ وی مریض شد و تقریبا مدت یک سال [بیماری] او طول کشید. و در زمستان ۴۷ تقریبا همیشه در خانه ما می خوابید. بعدا دکتر به وی تجویز نمود برای نجات از ناراحتی ازدواج نماید. او که تقریبا از کارکردن عاجز بود در بهار سال ۴۸ ازدواج کرد و بعد از آن دیگر فعالیتی نداشته و زندگی عادی [در پیش] گرفته است …» روایتی که در آن به بیماری آقای نیک بین اشاره شده که یک سال طول کشیده اما نوع آن مشخص نشده. بر طبق مقاله آقای شهبازی، احتمال دارد که بیماری عبدالرضا نیک بین، صرع بوده باشد. در روایت آقای محسن همچنین علت کناره گیری عبدی نیک بین از تشکیلات هم گویا با ازدواج او مرتبط دانسته شده. اما در روایت BBC هم وجه معمایی کناره گیری آقای نیک بین هم آمده: «بازجویی های سعید محسن گرچه طبق یک سنت و دستورالعمل تشکیلاتی برای کاستن از بار مسئولیت نیک بین، بیماری او را بیشتر از حد واقعی مطرح می کند، اما واقعیت این است که به دلایلی که هنوز تمام جوانب آن روشن نشده، نیک بین «اولین» و نیز «مهمترین» فرد از افراد جدا شده از تشکیلات مجاهدین خلق است.»
عبدالله شهبازی در این باره نوشته که اعضای بلندپایه سازمان درباره علت جدایی آقای نیک‌بین عوامل مختلفی را عنوان کرده‌اند؛ از جمله ضعف انگیزه مبارزاتی و دلبستگی به زندگی عادی، ازدواج و تشکیل خانواده، تغییر ایدئولوژی از اسلام به مارکسیسم و بیماری صرع. اما روشن نیست که علت واقعی جدایی این عضو موسس از سازمان، چنانکه در این گونه موارد عنوان می‌شد، «از میان رفتن انگیزه مبارزه» و «ضعف‌های شخصیتی» و «خصلت‌های خرده ‌بورژوایی» بود یا تعمیق دانش او؟ آقای شهبازی معتقد است که شاید آقای نیک‌بین در پیامد مطالعات مارکسیستی خود به این نتیجه رسید که تروریسم، حتی با عنوان «تروریسم انقلابی»، روشی نادرست و ناکارآمد است. او در بررسی های گسترده خود در متون دست اول مارکسیستی (آثار مارکس، انگلس و لنین)، مجاهدین خلق نو پا را نمونه‌ای تمام عیار از گروه‌های مخفی توطئه‌گر آنارشیستی و بلانکیستی یافته و مخالفت خود را با روش‌های توطئه‌گرانه و تروریستی مبارزه بیان کرده؛ روش هایی که در اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی در میان جوانان و دانشجویان انقلابی سراسر جهان جاذبه فراوان یافت و محمد حنیف‌نژاد و سعید محسن نیز مجذوب آن بودند. به این ترتیب او سرانجام از سازمان گسسته است.
اگر چنین باشد چرا آقای نیک بین تا زمان درگذشتش در ایران توسط سازمان ترور نشد؟ آیا آقای شهبازی با او ملاقاتی داشته و از بیم خطراتی که ممکن است برای عبدی نیک بین به وجود بیاید، از جانب خود سخن گفته است؟
BBC اما در روایت خود، علاوه بر «بیماری» و «ضعف انگیزه‌های مبارزاتی»، دلیل سومی را هم بیان کرده. روایتی مبنی بر عمل گرایی عبدی نیک بین که گویا می گفته؛ یا ترور شاه یا بقیه کارها فایده ندارد. پاسخ معمای جدا شدن عبدی نیک بین از تشکیلات هرچه که باشد، کناره گیری یک موسس که اطلاعات فراوانی هم دارد از گروهی که با هدف مبارزه مسلحانه تشکیل شده، هنوز در مراحل جنینی و دوران مخفی کاری بوده و ضربه‌پذیری آن بسیار بالاست، به سادگی ممکن نیست. BBC نیز تایید کرده که تجربه‌های پیش از این ماجرا و متاسفانه بعد از آن نشان می‌دهند که در این گونه موارد عکس العمل ها بسیار شدید و خشن است. اما با مدیریت محمد حنیف نژاد و سعید محسن، هرچند از جدایی عبدی نیک بین بسیار ناراحت بودند، این جدایی به صورتی کاملا مسالمت‌آمیز و بدون توهین و فحاشی و در واقع بدون ترور فیزیکی یا شخصیتی انجام گرفت.
اما به گفته BBC، این روش، متاسفانه در سال‌های بعد به فراموشی سپرده شد.
انتهای پیام/رسانه ایران
ایران

پیام‌های این موضوع
درگذشت موسس سازمان مجاهدین خلق و بررسی روایت BBC از او - توسط h.tavakkoli - 08-03-2017، 08:49 AM
کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان
جستجو
جستجوی گوگل